De kerkjes van Zeeuws-Vlaanderen

AARDENBURG

Kerk Doopsgezinde Gemeente
Weststraat 37
4527 BR Aardenburg

Een schuur achter het woonhuis Het Lam werd in 1636 verbouwd tot kerk voor de Doopsgezinde Gemeente Aardenburg. De kosten werden gedragen door de leden. In 1693 kwam ook het huis Het Lam in hun bezit. De kerk werd in 1793 verbouwd, verkleind en verfraaid met een gewelfd plafond. Sinds 1872 bevindt zich een orgel in de kerk. Het huidige is een electrisch-mechanisch pijporgel met twee manualen en een pedaal, gebouwd in 1974. Rond 1885, bij de vernieuwing van het voorhuis, verrees de neogotische gevel met het torentje. Aan het einde van de gang naar de deur van de schuilkerk is een gevelsteen te zien met een lam en in een lint het opschrift "De kerck het Lam ". Website Aardenburg/ Website Doopsgezinde Gemeente

NIEUWVLIET

Nederlands Hervormde kerk
Dorpsstraat 25
4504 AE Nieuwvliet

Nieuwvliet wordt in de volksmond Sint Pier genoemd, naar de Spaanse schans (verdedigingswerk) Sint Pieter, die rond 1600 bij de kruising Nieuwvlietseweg-St. Bavodijk gestaan heeft.
De toenmalige Heer van de Heerlykheit van Nieuwvliet, Pieter de Vos, was Rooms-Katholiek. Toch ijverde hij voor de bouw van een Hervormde kerk, omdat dan de Heerlijkheid, die al dikwijls te koop gestaan heeft, voor een hogere prijs verkocht kon worden. Het kerkgebouw was in 1659 gereed. Pieter de Vos schonk de klok aan de N.H. kerk.
Website Nieuwvliet

RETRANCHEMENT

d'Ouwe Kerke
Dorpsstraat 16
4525 AH Retranchement

Het houten kerkje uit 1621 mocht in 1653 worden vervangen door de huidige stenen kerk. Het bedrag, ongeveer 6270 gulden, was met steun van de overheid en door de eigen bevolking bijeen gebracht.Hoewel de kerk pas in 1654 klaar was, werd het reeds in het najaar van 1653 in gebruik genomen. Hiermee kwam een einde aan 'het vurenhouten tijdperk', de tijd waarin een deel van de gelovigen buiten het te kleine houten kerkje moest staan om naar de dominee te luisteren. De kerk is een 'zaalkerk' met vijf traveeën (gewelfvakken tussen gordelbogen). De dakruiter werd in 1827 vervangen en is nu weer aan vervanging toe. De klok in de toren werd door Johannes la Fort uit Middelburg in 1756 gegoten. Zij roept de gelovigen nog steeds ter kerke. Opgelopen oorlogsschade werd kort na de bevrijding hersteld. Het interieur is in 1954 gerestaureerd, het gebouw in 2009.

CADZAND

Nederlands Hervormde kerk
Prinsestraat 17
4506 AG Cadzand.

In 1225 werd de houten kapel vervangen door een stenen kerk, de Onze Vrouwe Kercke, bestaande uit één beuk. De massieve Lambertustoren werd links naast de kerk gebouwd. In 1325 werd een tweede beuk gebouwd.
Met de komst van prins Maurits van Oranje in 1604 werd de Onze Vrouwe Kercke ingenomen door de Reformanten.
In 1609 en 1641 is de tot ruïne vervallen kerk grondig gerestaureerd. De Lambertustoren kon niet meer worden hersteld en werd vervangen door een dakruiter. Bij de restauratie van het kerkgebouw in 1929 werd de dakruiter vervangen door de huidige toren. In de volksmond heet de N.H. kerk nog altijd de Mariakerk.
Website Cadzand

WATERLANDKERKJE

Kerk Waterlandkerkje
Molenstraat 58
4508 AG Waterlandkerkje

Zeeuws-Vlamingen gaan gewoon naar 't Kerkje. Toch kreeg het dorp in 1796 de naam Waterland. Om verwarring met Waterland-Oudeman te voorkomen werd dit gewijzigd in Waterlandkerkje.Het kerkje zelf, de Hervormde kerk, is gebouwd in 1674. De eerste kerk, in de buurt van het Goedleven, was door brand verwoest. Hun dominee, Johannes Stuerbaut heeft er tijdens de godsdiensttwisten in 1668 het leven gelaten. Van hem staat vóór de kerk een beeld, vervaardigd door Omer Gielliet. Het Hervormde kerkje werd in 1708 door de Fransen in brand gestoken. Op de restanten ervan is het in 1713 herbouwd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kerk weer beschadigd en in 1956 gerestaureerd. Tegenwoordig doet het gebouw dienst als expositieruimte en is het één van de door de gemeente Sluis aangewezen locaties voor de voltrekking van een burgerlijk huwelijk.
Website Waterlandkerkje

GROEDE

Grote Kerk Goede
Markt 1
4503 AH Groede.

De driebeukige hallenkerk, de blikvanger van Groede, was oorspronkelijk een katholieke kerk, waaraan sinds de 13de eeuw werd gebouwd. De Vlaamse toren uit de 14e eeuw heeft een achtkantige bovenbouw. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) heeft ze een tijd lang in het water gestaan en liep ze flink wat schade op. Vanaf 1613 is het gebouw als Nederlands Hervormde kerk in gebruik. Men is daarna bezig geweest om de bouwvallige kerk weer op te knappen. Na de toevloed van Hugenoten werd in 1634 de zuidelijke beuk afgescheiden en tot 1808 als Waalse kerk gebruikt. Deze zuidbeuk is sindsdien de "Franse Kerk" genoemd.
Een belangrijk onderdeel van het interieur is de preekstoel met de omringende dooptuin. Het is door afstammelingen van Jacob Cats ten geschenke gegeven en is nog bijzonder gaaf en compleet met de originele koperen attributen o.a. een zandloper, binnen handbereik voor de predikant aan de muur bevestigd en destijds bestemd om de lengte van de preek aan te geven.
In 1949 is de torenspits afgebrand en naar het oude voorbeeld weer opgebouwd. De kerk is grondig gerestaureerd in 1976 en in 2009.
Website Groede